Productie van elektriciteit in Nederland

Elektriciteitsproductie

De onderstaande figuur geeft een beeld van de elektriciteitsopwekking in Nederland voor de situatie in 2024. De elektriciteit wordt opgewekt door elektriciteitscentrales en warmtekrachtinstallaties of komt uit hernieuwbare bronnen. Er wordt ook elektriciteit naar het buitenland geïmporteerd of geëxporteerd, dit aandeel is niet in de figuur weergegeven. In elektriciteitscentrales en warmtekrachtinstallaties worden meestal fossiele brandstoffen verstookt voor het opwekken van elektriciteit. Van de fossiele brandstoffen wordt vooral aardgas gebruikt in steg-eenheden, een combinatie van een stoom- en een gasturbine en in mindere mate in stoomturbines en een gasmotoren. Sommige elektriciteitsopwekkers worden gevoed met hernieuwbare brandstoffen als biomassa, biogas of biogeen afval of deze brandstoffen worden bijgestookt. Veel kolencentrales stoken bijvoorbeeld biomassa bij. Daarnaast zijn er centrales die gevoed worden met andere brandstoffen zoals uranium (kerncentrales) en niet biogeen afval (afvalverbrandingsinstallaties). Elektriciteit wordt ook opgewekt uit hernieuwbare bronnen, vooral door windturbines en zonnepanelen [CBS Statline].

Ongeveer een derde van de elektriciteit wordt opgewekt door warmtekrachtcentrales die, behalve elektriciteit, ook warmte produceren. Wordt het brandstofverbruik voor het opwekken van deze warmte, met een rendement van 90%, afgetrokken van het gasverbruik van de elektriciteitscentrales, dan ontstaat het beeld zoals geschetst in de bovenstaande figuur. In 2024 verbruikten de centrales in totaal 631 PJ aan energie voor het opwekken van elektriciteit. Deze energie bestond voor 469 PJ uit fossiele energie (voornamelijk aardgas en steenkool), voor 71 PJ aan hernieuwbare energie (biomassa en biogeen afval) en voor 71 PJ aan overige energiedragers waaronder 35 PJ aan kernbrandstoffen voor de kerncentrale. Behalve uit biomassa en biogeen afval werd 197 PJ aan elektriciteit opgewekt uit andere hernieuwbare bronnen, voornamelijk via windturbines en zonnepanelen. In totaal werd door al deze opwekkers 443 PJ ofwel 123.157 GWh aan elektriciteit opgewekt. Dit geeft een brandstoffactor voor het opwekken van elektriciteit van 1,1 PJ_b/PJ_e, ofwel voor elke GWh aan elektriciteit is 3,8 TJ aan brandstof nodig.

Voor het opwekken van elektriciteit wordt, bij verbranding van fossiele brandstoffen en van een deel van de overige brandstoffen, CO₂ uitgestoten. De totale CO₂ uitstoot van de elektriciteitsopwekking bedroeg 24 Mton CO₂ voor het jaar 2024. Dit betekent een emissiefactor van 54 kton CO₂/PJ_e, ofwel voor elke GWh aan opgewekte elektriciteit wordt 194 ton CO₂ uitgestoten.

Een deel van de in Nederland geproduceerde grijze elektriciteit wordt groengewassen via Garanties van Oorsprong van buitenlandse groene stroom. Dat is hier niet in rekening gebracht. Een deel van de in Nederland gebruikte elektriciteit wordt geïmporteerd, een deel van de Nederlandse productie aan elektriciteit wordt geëxporteerd. Het saldo van import en export in 2024 was -15 PJ, er werd meer elektriciteit uitgevoerd dan ingevoerd [CBS Statline]. Ook hier is geen rekening mee gehouden omdat de bron van de geïmporteerde elektrische energie sterk afhankelijk is van het moment van importeren.

Onderstaande figuur geeft het verloop van de brandstof- en emissiefactor in de afgelopen jaren.

In de afgelopen jaren zijn de brandstof- en de emissiefactor sterk gedaald. Dit is voornamelijk het gevolg van de sterk gestegen productie van groene elektriciteit zoals in de volgende figuur te zien is.

Groene elektriciteit wordt vooral geproduceerd door windturbines en zonnepanelen. Vergeleken met 2000 is de productie in 2024 met bijna een factor 20 toegenomen. In 2000 was het aandeel hernieuwbare elektriciteit in de elektriciteitsproductie, inclusief de elektriciteit geproduceerd met biomassa, 3,5%, in 2024 was dat gestegen naar 50%, de helft van alle geproduceerde elektriciteit.

Links voor aanvullende informatie