Gevolgen van extreem weer voor de menselijke samenleving

Extreem weer

De opwarming van de aarde leidt tot een hogere zeewatertemperatuur. De hogere zeewatertemperatuur leidt tot een hogere luchtvochtigheid. Deze hogere luchtvochtigheid leidt waarschijnlijk tot meer extreme weersomstandigheden in de vorm stormen met heviger windsterkten en in de vorm van aan de ene kant grotere neerslaghoeveelheden en andere kant een droger klimaat. Dit leidt regelmatig tot ernstige gevolgen voor de menselijke samenleving. Op het noordelijk halfrond loopt, door de opwarming van de aarde, de hoge luchtcirculatie vaker vast waardoor langdurig hetzelfde weer op de gematigde breedtes heerst. Dat kan extreem weer tot gevolg hebben en heeft onder andere geleid tot de overstromingen in Duitsland in 2002, 2013, 2016 en 2017 met verlies aan menselijk levens en veel schade, tot de hittegolf in Moskou in 2010, tot overstromingen in de Balkan in 2014 en tot de aanhoudende droogte in Californië met verlies aan menselijke levens en aanzienlijke schade door bosbranden.

Hittegolven

De opwarming van de aarde leidt tot meer hittegolven. Zowel de lengte en frequentie van hittegolven is sinds 1950 wereldwijd toegenomen met name in Europa, Azië en Australië. De verschillende hittegolven die in de zomer van 2003, 2015, 2017, 2018 en 2019 in Europa optraden kostte aan veel mensen het leven ook in Nederland. De zomer van 2018 in Nederland was uitzonderlijk warm en droog en kende twee hittegolven. De zomer van 2020 kenmerkte zich door een hittegolf met de meest tropische dagen ooit gemeten in Nederland. De hittegolf duurde dertien dagen en telde negen tropische dagen. Ook elders in de wereld waren er hittegolven met name in 2015 in India en Pakistan en in 2009 en 2013 in Australië [Volkskrant], [IPCC].

Zware stormen

Voor wat betreft de extreme windsterkten; de tropische cyclonen boven de Noord-Atlantische oceaan zijn sinds 1970 in aantal en hevigheid toegenomen. In de de Verenigde Staten werd in 2005 eveneens het orkaanrecord verbroken. Het land werd in dat jaar getroffen door 27 orkanen waaronder de orkaan Katrina. In de jaren daarna werden de Verenigde Staten getroffen door de orkanen Irene (2011), de superstorm Sandy (2012) en de orkanen Matthew (2016), Harvey (2017), Irma (2017), Florence (2018), Michael (2018) en Dorian (2019). In 2020 werd het orkaanrecord opnieuw gebroken, er raasden 30 orkanen over de Atlantische Oceaan richting Midden- en Noord-Amerika. Al deze orkanen hadden ernstige gevolgen voor de mensen ter plaatse. Er waren veel slachtoffers te betreuren, meer dan 200. De orkanen leidde tot aanzienlijke schade door zware windstoten, hevigere regenval en de daarmee gepaard gaande overstromingen. De totale schade liep in de tientallen miljarden dollars. De cycloon Idai heeft in 2019 grote verwoestingen aangericht in Mozambique, Malawi en Zimbabwe. Er vielen naar schatting meer als duizend doden, honderdduizend mensen verloren hun woning en andere bezittingen. Krachtige orkanen traden op in 2013, 2016 en 2018 in de Filipijnen, in 2015 in het eilandenrijk Vanuatu in de Grote Oceaan en in 2016 in Haïti. De zware stormen leidde tot veel slachtoffers en een aanzienlijke materiele schade. De tyfoon Jebi in 2018 was een van de krachtigste stormen van de laatste dertig jaar in Japan, met dodelijke slachtoffers en grote materiële schade tot gevolg. Ze werd in 2019 overtroffen door de tyfoon Hagibis die de zwaarste tyfoon was in zestig jaar. De tyfoon ging gepaard met enorme hoeveelheden regen met overstromingen tot gevolg. De tyfoon veroorzaakte veel schade en had dodelijke slachtoffers tot gevolg [IPCC], [Volkskrant].

Hevige regenval

Het is waarschijnlijk dat de intensiteit en de frequentie van hevige regenval is toegenomen in Noord- en Zuid-Amerika en in Europa. In 2018 en 2019 werden het zuiden van Frankrijk en in 2019 het noorden van Italië geteisterd door hevige regenval met overstromingen tot gevolg. Er vielen doden en de toeristenindustrie werd getroffen. Door het stijgen van de temperatuur is er meer onweer boven de noordelijke bossen van Canada en Alaska. Daardoor komen er vaker bosbranden voor. Ook in Azië is er een trend naar heviger regenval. In 2019 ondervond het noordoosten van Australië de zwaarste overstromingen in jaren. Twintigduizend woningen kwamen onder water te staan, 1100 mensen moesten hun woningen verlaten en 16 duizend woningen zaten zonder stroom. In 2021 was het raak in het gebied rond Sydney met de zwaarste overstromingen in 25 jaar. Tienduizenden mensen zagen hun huizen onder water lopen. 18 duizend Australiërs werden geëvacueerd. In 2020 viel in Bhutan, Bangladesh, Noordoost-India, Myanmar en Nepal meer dan 200 mm regen in 24 uur. Vooral in Bangladesh is de schade groot. Minstens 90 mensen komen om het leven. In 2020 werd Japan getroffen door ongekend noodweer met hevige slagregens. Er vielen meer dan 58 doden, meer dan 200 duizend mensen moesten worden geëvacueerd. China kampte in 2020 met de hevigste regenval in 30 jaar. Meer dan 400 rivieren, in vrijwel het hele land, overstroomden. Meer dan 141 mensen kwamen om, miljoenen mensen moesten vluchten naar hoger gelegen gebieden. De enige uitzondering, qua continent, is Afrika; daar is de extreme regenval hetzelfde gebleven, regionale uitzonderingen daargelaten. De regenval neemt ook toe omdat orkanen zich trager verplaatsen. Hierdoor neemt de hoeveelheid regen plaatselijk toe doordat het langduriger blijft regenen. Een voorbeeld hiervan is de orkaan Harvey die in augustus 2017 drie dagen boven Houston bleef hangen, wat tot hoge waterstanden en overstromingen leidde [IPCC], [Volkskrant].

De heviger regenval als gevolg van klimaatverandering leidt tot overstromingen, bodemerosie en aardverschuivingen in gebieden op aarde. In andere gebieden, met name in sommige tropische en subtropische regio's, zijn er langere en intensere perioden van droogte. De landbouw en veeteelt kan, naast de gevolgen van hogere temperaturen te lijden krijgen van te veel of juist te weinig water, vooral in tropische en subtropische gebieden [IPCC].

Extreme droogte

Lijden sommige regio's op aarde aan de gevolgen van hevige regenval, in andere delen van de wereld zijn lange perioden van extreme droogte. Nederland bijvoorbeeld kende in 2018 en 2020 een periode van grote droogte met schadelijke gevolgen voor de landbouw, de natuur en de scheepvaart. In 2020 leidde dat tot grote natuurbranden. In Californië hebben de afgelopen jaren verwoestende bosbranden gewoed als gevolg van de droogte door klimaatverandering. De bosbranden in 2018 waren de meest schadelijke in de geschiedenis van de staat. Langdurige droogte, hoge temperaturen en veel wind leidde in Australië in 2019 tot hevige bosbranden die nauwelijks onder controle waren te krijgen en maanden aanhielden. Meer dan tien mensen kwamen in de vlammen om, duizenden gebouwen werden verbrand en vier miljoen hectare bos werd verwoest [Volkskrant].

Verwachting voor de komende jaren

Voor de komende jaren voorspellen de klimaatmodellen dat de hierboven genoemde trends door zullen zetten indien geen maatregelen worden genomen om de uitstoot van broeikasgassen te beperken. Het is zeer waarschijnlijk dat de intensiteit en de frequentie van hevige regenval op de hogere breedtegraden en in de natte tropische gebieden zal toenemen. De intensiteit van tropische cyclonen zal zich versterken met hogere windsnelheden en heviger regenval [IPCC], [Volkskrant].