De ijskap van de Zuidpool

In het Zuidpoolgebied neemt de gemiddelde temperatuur toe. De afname van de ijskap op de Zuidpool valt tot nu toe mee. Tussen 1994 en 2017 is in totaal 2500 Gton (2725 km3) ijs verloren gegaan. Het zee-ijs aan de randen van de Antarctica wordt echter dunner en kalft ook sneller af. Dit heeft onder andere gevolgen voor de keizerpinguïns die op deze platen nestelen. In 1995 brak de Larsen A ijsplaat, ongeveer 60 x 40 km groot, van het vaste land los. In 2002 gevolgd door de Larsen B ijsplaat, ongeveer 90 bij 70 km groot. Deze ijsplaten waren binnen 35 dagen volledig uiteengevallen door het warmer wordende zeewater. In 2015 en 2016 brak in totaal 580 vierkante kilometer af van de Pine Island-ijsplaat. In 2017 brak een groot stuk, ongeveer 130 x 55 km, ongeveer 18%, van de Larsen C plaat af. Tussen 1994 en 2017 is in totaal 7400 Gton (8066 km3) aan ijs, in ijsschollen en zee-ijs, verloren gegaan. Een bijkomend gevolg kan zijn dat de gletsjers, die nu nog door de platen werden tegengehouden, sneller in zee gaan stromen. Een positief punt is dat klimaatmodellen voorspellen dat het ijs op het vaste land rond de Zuidpool, in ieder geval deze eeuw, daar blijft liggen. Als de hele Zuidpoolijskap zou smelten zou het zeewaterniveau met 63 meter stijgen [IPCC], [Volkskrant].

De laatste tijd wordt duidelijk dat de omvang van de ijskap van Antarctica versneld afneemt, vooral door het kleiner worden van de ijsplaten die rondom de Zuidpool in zee drijven. Tot 2005 was het jaarlijkse verlies aan ijs gemiddeld 73 Gton (miljard ton), in 2015 is dat inmiddels toegenomen tot gemiddeld 219 Gton per jaar. Dat is niet zozeer het gevolg van een hogere luchttemperatuur maar het gevolg van veranderende zeestromen door klimaatverandering. Het warme zeewater tast de ijsplaten aan de rand van Antarctica aan, met verlies aan zee-ijs tot gevolg. Ook het smeltwater aan het oppervlak draagt, via scheuren in het ijs, bij aan de aantasting van het ijs. Op basis van radarmetingen met satellieten is verder vastgesteld dat in West-Antarctica zes enorme gletsjers komende eeuwen, door de zeespiegelstijging, zullen losraken van het vaste land en zullen smelten. Het verdwijnen van de ijsplaten heeft tot gevolg dat aansluitende gletsjers versneld in zee stromen met als resultaat een verder stijgende zeespiegel. Als gevolg van het afsmelten van de ijskap is de zeespiegel de afgelopen 25 jaar met 7,6 mm gestegen. [Volkskrant], [IPCC].