De ijskap van de Groenland

Afname van de ijskap op Groenland

De ijskap op Groenland is nu twee tot drie kilometer dik. De afname van de ijskap viel aanvankelijk mee. Echter de laatste tijd wordt geconstateerd dat de ijskappen sneller afkalven, met name doordat sommige gletsjers versneld in zee schuiven. De Kangerdlugssuaqgletsjer bevat vier procent van het ijs op Groenland. In 2001 schoof deze gletsjer met 5 kilometer per jaar in zee. In 2005 ging het bijna drie maal zo snel met 14 kilometer per jaar. Verder verliest de ijskap massa door het wegstromen van smeltwater in zee. Vroeger werd een groot deel van het smeltwater door de sneeuwlaag vastgehouden. Deze sneeuwlagen zijn nu verzadigd met water zodat nieuw smeltwater rechtstreeks in zee stroomt. Daarnaast verliezen de lager gelegen delen van de ijskap en de kleinere losliggende ijskappen langs de kust veel ijs. Door deze oorzaken neemt de ijsmassa op Groenland versneld af; tussen 1992 en 2001 was het verlies aan ijsmassa gemiddeld 15 Gton (miljard ton) per jaar; tussen 2002 en 2011 was dit toegenomen tot gemiddeld 215 Gton per jaar. In 2017 en 2018 bleef de afname, door de koele zomer, beperkt tot 100 Gton, maar in 2019 en 2020 heeft de ijskap, door de warme zomer, een recordhoeveelheid van 532 respectievelijk 586 Gton ton ijs verloren. Het volume van de ijskap neemt daardoor de laatste jaren af. De winst aan neerslag in de vorm van sneeuw in de winter wordt teniet gedaan door een versneld afsmelten en in zee schuiven van de ijskap in de zomer. Het afsmelten van ijs is de laatste twintig jaar uitzonderlijk groot geweest. Tussen 1994 en 2017 is in totaal 3800 Gton (4142 km3) ijs verloren gegaan. Dit is te wijten aan de klimaatverandering die de mens in gang heeft gezet [IPCC], [Volkskrant].

Gevolgen van het smelten van de ijskap

Het smelten van de ijskap op Groenland betekent ook dat de zoetwaterstroom, die vanuit Groenland in zee stroomt, de afgelopen 20 jaar fors is toegenomen. Was dit in de periode van 1961 tot 1990 gemiddeld 880 kubieke kilometer per jaar, in 2010 was dat al toegenomen tot 1.200 kubieke kilometer per jaar. In de twintigste eeuw is de zeewaterspiegel met ongeveer 2,5 cm gestegen door het smelten van het Groenlandse ijs, dat is bijna een vijfde van de totale zeewaterspiegelstijging. Nu bedraagt de jaarlijkse stijging van de zeewaterspiegel door het smelten van het Groenlandse ijs 3,5 mm per jaar. Behalve dat de zeewaterspiegel stijgt, kan het zoete smeltwater van Groenland ook de Warme Golfstroom afremmen. Het gevolg kan zijn dat het in West Europa, door het verminderen van de warmtetoevoer via de Warme Golfstroom, op den duur 3 tot 4 graden kouder kan worden [Volkskrant].

Vooruitzichten voor de ijskap

Bij het smelten van de ijskap op Groenland treedt op een gegeven moment een kantelpunt op als de temperatuur blijft stijgen. De top van de ijskap ligt nu op 2 tot 3 kilometer hoogte. Naarmate de ijskap smelt komt de top lager te liggen. Een lagere hoogte betekent hogere temperaturen op de top, neerslag zal dan vaker als regen dan als sneeuw neervallen. Dat betekent dat de ijskap niet meer aangroeit en versneld zal afnemen. Dat punt is inmiddels bereikt, sneeuwval compenseert het ijsverlies niet meer. Door de snellere afname van de ijskap kan het zeewaterniveau vlugger stijgen dan nu wordt verwacht. Als de hele ijskap van Groenland smelt dan stijgt het zeewaterniveau met ongeveer 7 meter. Gelukkig is het smelten van de grote ijskappen een proces wat, naar de huidige verwachting, honderden jaren in beslag zal nemen [IPCC].